Bahçe

Bahçe Düzenleme Hakkında Bilgiler Yer Almaktadır.

Budama Nedir Nasıl Yapılır? Ağaç Satışı Çim Ekimi Ağaç Aşılama

Tarih 28 Ekim 2017 | By : | Kategori : Bahçe | 0 Yorum

PARK VE BAHÇEDEKİ AGAÇLARDA YAPILACAK İSLEMLER
Peyzaj

Park ve bahçelerde bulunan agaçlar, yukarıda özet olarak anlatılmaya çalısılan çesitli abiyotik ve biyotik zararlılar ile bütün ömürlerince yan yana hatta iç içe yasama durumundadırlar. Bu zararlıların etkisinde kalmamak için saglıklı olarak hayatlarını devam ettirmeleri gerekir. Ancak bir yandan da çesitli amaçlarla zaman zaman
agaçların “budanma”sı gerekir. Agaçlarda açık yaraların kapatılması, olusan kovuk ve çürüklerin onarılması lazımdır.
BUDAMA NEDİR, NASIL YAPILIR?
Kısa bir tanımlama ile dikili agaçtaki dalların alınmasına “budama” denir. Budama ölmüs (kuru) yahut canlı (yesil) dalların alınması demektir. Bunlara sırasıyla “kuru budama”, yada “yas (yesil) budama” adları verilir. Bunların dısında bir de “dogal budama” vardır ki bu da yeterli ısık alamayan dalların kuruyarak çürümesi sonucu rüzgar, kar veya fırtına etkisi ile gövdeden ayrılması demektir.
Agaçlarda İyilesme Nasıl Olur?
Agaçların üzerlerinde açılan yaraların etrafında bulunan canlı hücreler, yarayı kapatmak, birbirleri ile kaynasarak kesiksiz bir kambiyum ve kabuk tabakası meydana getirmek için faaliyete baslarlar. Bu faaliyet yaranın çevresinde (callus) denilen kabarık bir halka olusturur. Bu halka vejetasyon mevsimlerinde büyüyerek yarayı kenarlarından orta kısmına dogru tamamen kapatmak üzere yetismeye devam eder. Agaç güçlü ise kapatma isi kısa zamanda gerçeklesir. Tabiidir ki yara çok büyük olursa kapanması uzun yıllar alır. Yaralı
agaçlarda topragın özelliklerini arttırmak, noksan maddeleri topraga vermek büyümenin
hızlanmasına yardımcı olur. Agaçların gelismesini engelleyen agacın yanındaki kaldırım, yol, duvar ve insaat temelleri ile park ve bahçelerdeki sıkısık toprak yapısı da önemli engellerdir.
Ayrıca çesitli insaatlar da agaç köklerinin kesilmesi de agaçları yaralayan ve gelismeleri engelleyen faktörlerdendir. Topraktaki bazı maddeler noksan ise gübreleme ile yeterli hale getirildiginde yaraların iyilesmesi hızlanır. Gübre verilmesi isi her mevsim olabilirse de ilkbahar ve sonbahar iyisidir. Agacın gögüs hizasındaki çevresinin her 2,5 cm’sine yarım kilogram gübre verilebilir. Bu gübrede %6-10 azot, %5-8 fosfat, %3-6 potasyum bulunabilir.
Agaçlarda İyilesmeyi Engelleyen Olaylar
Bazı böcek ve mantarların bulunusu, elverisli olmayan hava halleri, gövde üzerinde dirsek bırakan yada gövdeye çok dalan veya yarıklar açan yaralar, yara yüzeyinin düzeltilmemesi gibi haller iyilesmeyi ve yaraların kapanmasını güçlestirir. Özellikle mantar ve böceklerin iyilesmeyi geciktirmemeleri için tamamen uzaklastırılmaları gerekir.
Budama Usulleri
Budamalar agaçlarda büyük yaralar açmamalıdır. Bu sebeple budama konusu özellikle park ve bahçelerde çok önem kazanır. Budamalar; uygulamanın siddeti, sekli amacı gibi durumlara göre farklı sekilde yapılmalıdır.
Büyük dalların budanması
7-8 cm’ye kadar çapı olan dallar agırlıkları ile ana gövdede kabuk yarılmasına sebep olmaması için dal bir elle tutulup digeri ile alet kullanılarak kesim gerçeklestirilir. Kalın olan dallarda ise ilkin bir ön kesim ile dalın büyük bir kısmı kesilir. Bu ön kesim dalın agaç gövdesine 25-30 cm mesafede yapılır. Bu islem yapılırken kesimin biri alttan yukarı ikincisi üstten asagı dogru yapılır. İlk kesimde dal çapının 1/3’ü kadarlık kısmı alttan yukarı dogru kesilir. Buradan 3-5 cm ilerdeki ikinci kesim ise yukarıdan asagıya dogru yapılır ve dalın düsmesi saglanır. Agaçta kalan 25-30 cm’lik kısım gövde üzerinde herhangi bir dal çıkıntısı (dirsek) kalmayacak sekilde asagıdan yukarı dogru kesilerek uzaklastırılır. Kesik yüzey keskin bir aletle düzeltilerek yara yüzeyi macunla kapatılır. En iyi is motorlu testere ile dalların uçtan dibe dogru birkaç defada küçük parçalar halinde kesilmesi ve dip kısmın aynen düzeltilip macunla kapatılmasıdır.
Hastalıklı agaçlarda budama
Hastalıklı agaç dalları hastalık gövdeye bulasmadan budanmalıdır. Böyle hallerde hastalıklı olan ince ve kalın dallar infeksiyonun yani hastalıgın bulundugu yerin en az 8-10 cm asagısından kesilerek tehlike bulunmayacak sekilde yakılır. Böyle islemlerden hemen sonra hastalıklı agacı kestigimiz aletleri antiseptik maddeler ile sterilize etmemiz gerekir.
Kuvvetli budama
Basıbos ve anormal tepe olusturacak sekildeki agaçlarda kalın dalları kesmek gerekebilir. Bu gibi isler agaçlık alanlarda park olustururken çogu zaman ortaya çıkar. Böyle budamalar sonucu gölgede yetismis agaçların kabukları kuvvetli günes ısıgına tahammül edemez ve bir çok dal siddetli böcek ve mantar saldırısına ugrar. Bu ve benzeri durumlarda dallar saglam bir sürgünün üstünden egimli olarak kesilir. Agaçta kalan dal kısmının ucundaki sürgünlerin yeni olusacak dalların istedigimiz gelisme yönünü olusturmasına dikkat edilir. Kesim yüzeyleri dezenfekte edilir ve macun ile kapatılır.
Sehirlerde, yol kenarlarında bulunan agaçların tepe çatılarının çok büyüyerek tehlike
olusturmaması için zaman zaman dikkatlice budanması gerekir. Budamalar erken yasta ve sık sık tekrarlanarak yapılır.
Daimi yesil agaçların budanması
Bu agaçlar odunlarında bulunan reçine nedeniyle çürümeleri engellerler. Böylece büyük kovuk olusturmazlar. Ancak yine de büyük dallar Büyük dalların budanmasında ki gibi kesilmelidir.
V seklindeki çatal dalların düzeltilmesi
Böyle gövdelerde dallardan birinin kesilmesi çatlamaları ve yarılmaları engeller. Çatalı kaldırırken daların birlesme noktasının bulundugu yere dikkat edilmeli ve dogal bir egimle kesilmelidir. Ancak kesilecek dal kalın oldugundan Büyük dalların budanması’daki kesim usulüne titizlikle uyulmalıdır. Kesit yüzeyi yine keskin aletle düzeltilmeli ve macun ile kapatılmalıdır.
Budama ZamanıAgaçlarda budama öz su akımının durgun oldugu zamanlarda yapılırsa daha basarılı olur. İlkbaharda yaralar kolayca kapandıgından ilkbahar baslangıcı en uygun zamandır. Ancak akçaagaç, hus gibi ilkbaharda fazla özsuyu kaybeden türler kısın ve yaz aylarında budanır.
Budamada Alınacak Emniyet Tedbirleri
Hastalıklı ve yaslı agaçlar genelde dayanıksız olurlar. Bu sebeple asagıdaki tedbirlere uyulmalıdır.
• Budama malzemeleri sık sık kontrol edilmeli,
• Dalların ıslak ve sıcaklıgın düsük oldugu zamanlarda kazalara karsı dikkatli olunmalı,
• Elektrik tellerine dikkat edilmeli,
• Agaçta çalısırken emniyet kemeri, halat ve en iyisi merdiven kullanılmalı,
• Kavak, akçaagaç, sögüt gibi hafif odunlu agaçlar budanırken kırılmalara karsı dikkatli

budama

budama

olunmalıdır.
YARALAR NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Agaçları her çesit yaralanmadan korumak onları tedavi etmekten daha kolaydır ve sarttır. Park veya bahçelerde çesitli çalısmalar sırasında dikkatli olmak ve agaçları asla yaralamamak gerekir. Buna ragmen kazara olusabilecek yaralara da derhal müdahale etmek gerekir. Sayet bir agaç yaralandıgında zarar gören yerleri düzeltilerek macunla kapatılırsa yaralanan kısım zamanla kapanır ve kovuklasmaz. Aksine infeksiyonun kontrolsüz sekilde yayılmasına göz yumulursa agacın dalları hastalanır. Uçtan baslayarak asagıya dogru kurur ve gövdeye dogru geçer. Böyle agaçlar kaldırılarak yerine genç, kuvvetli fidanlar dikilir.
Yaraların tedavisinde genelde yaralanmıs ezilmis ve zedelenmis odun ve kabuk kısımlar keskin aletlerle özsuyun akısı yönünde düzgün sekilde kesilip çıkarılır. Yaranın yüzeyi antiseptik bir macun ile örtülür. Böylece ileride kovukların veyahut daha büyük yaraların olusması engellenmis olunur. Macunla kapatmanın amacı callusun geliserek yarayı tamamen kapatabilmesi için gerekecek zaman içinde bu kısmı hava ve hastalık zararından korumasıdır. Macunlar asagıda belirtilecegi üzere çesitli maddelerden yapılmaktadır.
Kreozot – Kömür Katranı Karısımı
Bu karısım genelde 100 gr. kreozot ve 300 gr. katran ile hazırlanır. Yeni ve taze kesilen yüzeylere iyi yapısır. Ancak kabarcık olusturma ve yarada yasayan kısımlara çürüdügünde tahripkar etkide bulunma gibi sakıncaları vardır. Bu nedenle karısımın agaç yüzeyine sürülmesinden önce kenar kısımlardaki kambiyumun üzeri gomalak ile koruma altına alınmalıdır.
Kreozot – Zift Karısımı
Bir önceki karısımda kullanılan oranlarda hazırlanır (100 gr. kreozot + 300 gr. zift). Sadece asfalt ile de yaralar kapatılabilir. Bu halde callus çok iyi olusur. Yararın çok kalın bir asfalt tabakası ile örtülmesi dogru degildir.
Bourdeaux (Bordo) Boyası
Diger boyalara göre pahalıdır ve yas agaca yapısması güçtür. Bu boyanın altında callus daha yavas gelisir. Yalnız mantar misellerinin gelismesini de durdurur. Bordo boyası bakır sülfat ve kireç karısımı olan bordo tozunun ticari keten yagı ile karıstırılmasıyla elde edilir. Koyu bir krem (macun) halinde hazırlanmalıdır. Yaraları antiseptik maddelerle yıkama ve kapatma isleri geciktirilmeden hemen yapılmalıdır. Çapı 5 ve daha büyük olan yaraların durumu 6-12 ay sonra mutlaka kontrol edilerek bozulan boyalar hemen düzeltilmelidir. Sayet macunda kabarcık olusursa hemen kusurlu olan kısımlar kazınarak tamir edilmelidir. Bu islemler macun cinsine bakılmaksızın mutlaka gerçeklestirilmelidir.
AGAÇLARDAKİ ÇÜRÜKLERİN KAPATILMASI
Agaçların gövdelerinde çesitli boyutlarda çürükler görülebilir. Bunlar genellikle bir önceki kısımda gördügümüz çesitli yaralanmaların ihmal edilmesi ile gelisen olusumlardır. Yaralardan giren mantar veya böcekler yaraların çürüklük halinde gelisme göstermesine yol açarlar.
Sayet çürüklükler tedavi edilmeden bırakılırsa zamanla agacın kurumasına, kar veya rüzgar etkisiyle kırılmasına yol açarlar. Çürüklük bulunan bir agacı tedavi etmeden önce, çürügün yayıldıgı kısımda yapılacak islemin agaç için faydalı olup olmayacagı kestirilmelidir. Faydalı olacagı anlasıldıgında ilk yapılacak is çürüklügün ve bozulan kısmın uzaklastırılmasıdır. Bunun için keskin bir aletle yontmaya baslanır. Bu yontma islemi, saglam odun meydana çıkıp infekte olan kısım tamamen giderilinceye kadar devam eder. Bu sebeple genelde rengi degismemis odundan da az bir miktarın kesilip çıkarılması o kısımda bulunabilecek ve gözle görülmeyen mantar misellerinin de uzaklastırılması için gerekebilir. Sayet çürüklük etrafında callus olusmaya baslamıs ise buna zarar vermemek gerekir. Çürüklügün topraga yakın oldugu agaçlarda, yara toprak altında belirli bir yere kadar kazınır.
Yaralar yagıs sularının toplanmasına imkan vermeyecek sekilde asagıya dogru daralıp sivrilesecek gibi sekillendirilirler. Yaraların dıs kenarlarındaki kabukları canlı kabuk dokularına kadar kesilmelidir. Çürügün etrafı iyice kesilip temizlendikten sonra kenarlar kurumadan kabuga ve sonra da kambiyum kenarındaki yalancı oduna gomalak sürülür (Yalancı oduna sürülen gomalak 5- 10 cm’den genis olmamalıdır). Bu islemden sonra kalan bütün odun kısmı HgCl2 ile sterilize edilir. Unutulmaması gereken sey süblümenin çok zehirli olusudur. Deriyi tahris eder, dahilen alındıgında öldürücüdür. Özellikle çocukların erisemeyecegi yerlerde ve agzı sıkıca kapalı kaplarda muhafaza edilmelidir. Bu tehlikelerinden dolayı baskaca sterilize edici maddeler ile de sterilizasyon yapılabilir. Ancak baskaca alkollü çözeltilerin de tehlikelerinin oldugu unutulmamalı ve tedbirler alınmalıdır.
Sterilizasyon böylece tamamlandıktan sonra yaralar anlatıldıgı sekilde macunlarla kapatılır. Örtünün yine sık sık gözlenmesi ve noksanlarının tamamlanması gerekir. Agaçlarda bulunan hastalıklı çürük kısımların çıkarılması devrilme ve kırılmalara yol açabilir. Böyle bir tehlike olacaksa direnci zayıflamıs agaçlarda islem yapılan kısmın üst tarafında (yarının en az 1-1.5 metre yüksekliginde) demirden genisçe bir kusak geçirilir. Bu kusaga 90º aralıkla tespit edilen 4 tel kendi yönlerinde bulunan demir, beton ve benzeri saglam kazıklara baglanır. Çemberin altına gövde ile çember arasına 2-3 cm genisliginde tahta parçaları konur ve bunlar gövde artımına mani olmamaları için devamlı kontrol edilirler.
AGAÇLARDAKİ KOVUKLARIN TEDAVİSİ
Agaçlarda kovuklar bir önceki kısımda gördügümüz çürüklerin ve yaraların önemsenmemesi sonucu gittikçe geliserek oyuklar meydana getirmesidir. Kısaca agaçlarda hatalı bakım ve budamalardan kaynaklanırlar.
Genellikle budanan çok kalın dalların gövdede meydana getirdigi yaranın tedavi edilmemesi yahut dirsek bırakılarak yapılmıs bir budama sonucu bu dirsekte olusan mantar veya böceklerin meydana getirdikleri kovuklar söz konusudur. Bazen de yanmalar veya mekanik yaralanmalar, gövdede genis bir yara ve sonuçta kovuk olusumuna yol açarlar. Agaçlar yaslandıkça kovuk olusma riski artar. Kovuklara genel olarak üç sekilde müdahale etmek mümkündür. Bunlardan birincisi kovuk içinin tedavi edilerek kovugun açık bırakılması, ikincisi kovukların uygun bir materyal ile kapatılması, üçüncüsü ise kovuk içinin doldurulmasıdır.
Kovukların Açık Bırakılması
Kovuk içinde meydan gelmis çürüklükler ve derin yaralar yukarıda belirtilen sekilde keskin aletlerle saglam doku ortaya çıkıncaya kadar temizlenir. Bunu takiben temizlenip dezenfekte edilir. Macunlarla örtülür ve kovugun agzı açık bırakılır. Kovugun içine girecek yagmur sularını drene edecek bir düzenleme yapılır. Bu takdirde sık sık kontrol edilerek yaralarda oldugu gibi örtünün düzeltilmesi gereken kısımlar var ise gerekli tedbirler alınır. Çok yaslı agaçlar çürüklügün etkisiyle fazla zayıflamıs ise bunlarda büyük oymalar, cıvatayla baglamalar, takviye ve doldurma gibi tedbirler agaçlar agırlıga dayanamayacagı için faydalı olmayabilir.
Kovukların Kapatılması
Bazen agaç sahibi kovukların görüntüsünü begenmez. Böyle hallerde çürümüs kısımların uzaklastırılmasından sonra kenarları sterilize edilecek olan yüzey yukarıda belirtilen sekilde uygun bir madde ile örtülür. 1-1.5 cm genisliginde bir kabuk seridi bütün yara etrafında kesilerek canlı düz bir kenar olusturulur. Bu kesilmis sahaya hemen gomalak sürülür sonra açık sahanın, kovuk agzının, hemen bir kalıbı çıkarılır. Yani bu açık saha üzerine büyük bir kagıt tabakası yerlestirilerek bütün açık kısmı örten ve odun kenarından 1 cm kadar dısarıya çıkan bir kalıp elde edilmis olur. Bu kagıt kalıp bir kalay levha üzerine konularak levha, kalıba uygun kesilir. Böylece hazırlanmıs olan metal levha kovugun üzerine konulur ve kenarları dikkatlice agaca çivilenir, bütün yüzeyi su geçirmez bir madde ile örtülür.
Bu usul ucuz olması, kovugu kolayca kapatması ve yaprak ile zararlıların kovuga girmesini engellemesi bakımından yararlıdır. Ancak bazen oyuklar çok dikkatli temizlendigi halde çürümeler kabuklarda devam edebilir. Böyle hallerde islem tekrarlanmak zorundadır.
Agacın dıs görünüsüne daha dogal bir hava vermek üzere kovuk bir tel kafes örtü ile dıstan kabuk gibi kapatılır. Bu tel örgü üstüne 10-15 cm kalınlıkta kovukla bir hizada olacak sekilde çimento karısımı sürülür, üzerine keski ile kabuga benzer bir sekil verilir. Bu metod kovugun içi bos bırakıldıgından agaca ekstra bir yük getirmez.
Kovukların Doldurulması
Kısa ömürlü agaçlarda doldurma pek istenmez. Böcek ve mantara karsı hassas türlerde de kovuk doldurma iyi sonuç vermez. Kovuklar agaçların üst kısımlarında ise doldurma fırtınalarda kırılmalara yol açabilir. Çünkü agaca ek yük yükler. Ayrıca dolgu materyali yeteri kadar esnek de olmayabilir.
Çimento veya beton. En ucuz hazırlanan dolgu maddesidir.
Çimento küçük kovuklar, genis kök ve toprakla birlesen alt gövde kovuklarında kullanıslı bir materyaldir.
Asfalt karısımı. Çimentodan daha iyi ve hafiftir. Yaz aylarında sıcaktan yumusayarak
akabilir.
Baskaca dolgu materyali. Odun, mantar ve kauçuk bloklar da dolguda kullanılabilirse de çürüklügün ilerleme durumunu kontrol etme sansı yoktur. Kovuklar doldurulurken yukarıda açıklanan oyma, sekillendirme, sterilize etme, örtme isleri aynen uygulanır.
Kovugun iç kenarlarında dolgu maddesini tutacak bir oluk açılır. Olugun çok derin ve kenara çok yakın olmaması gerekir. Aksi halde olukla kenar arasındaki yalancı odun kurur. Kovuklar beton ve benzeri maddeler ile doldurulacak olursa dolgu maddesinin arkasında toplanabilecek özsu ve rutubeti dısarı akıtabilecek drenaj olukları açılmalıdır. Asagı kadar yaprakların damarları gibi uzanacak bu oluklar kabukta açılacak bir delige yerlestirilecek bir boru ile dısarı baglanır. Bundan sonra kovugun içi sterilize edilir, boyanır, ziftli kagıtla kaplanır, genis baslı küçük çivilerle tutturulur. Çiviler yarısına kadar çakılır. Dolgu yüzeyi kambiyum tabakasının yüzeyini asmamalıdır.
Çalısmalar sırasında kabugun zarar görmemesi için çok dikkat edilmelidir.



Yorum Gönderin